خلاصه کتاب شیوه نهنگ

کتاب شیوه نهنگ نوشته کنت بلانچارد درباره قدرت ارتباطات مثبت می باشد.

من به شما توصیه می کنم که حتماً حتماً این کتاب را بخوانید چرا که در ارتباطات شما معجزه ایجاد می کند.
شما با خواندن این کتاب براحتی می توانید رفتارهای فرزندانتان را مدیریت کرده و به سمت رفتارهای خوب سوق دهید.
من یک خلاصه و چکیده از این کتاب را در اینجا در اختیارتان قرار می دهم و عملاً لُب مطلب را می آورم ولی از شما می خواهم جهت درک بهتر، حتماً کتاب را بخوانید در ضمن این کتاب بصورت داستانی نوشته شده و بسیار جذاب و آموزنده و کاربردی است.

خب شروع می کنیم:

متأسفانه یک حقیقت تلخ وجود دارد و آن این است که اغلب ما آدم ها چه در خانواده، محیط کار یا ارتباطاتی که داریم معمولاً فقط زمانی به دیگران توجه می کنیم که مرتکب اشتباه می شوند و می خواهیم آن ها را مجازات کنیم .

و خیلی زیاد به رفتار اشتباهشان توجه می کنیم و این باعث می شود که آن رفتار اشتباه را بیشتر تکرار کنند.

ولی نکته ای که در کتاب شیوه نهنگ بسیار روی آن تاکید شده، این است که ما باید بجای تمرکز بر رفتار اشتباه(که بیشتر ادم ها این کار را می کنند)

انرژی را به جهتی هدایت کنیم که نتیجه مثبتی داشته باشد.
یک اصل ساده و خیلی مهم وجود دارد و آن این است که اگر نمی خواهید رفتار بد تشویق بشود، برایش وقت صرف نکنید به جایش انرژی را در یک مسیر دیگر بیندازید.

مثلاً من وقتی فرزندم کار بدی انجام می دهد به جای اینکه به او بگویم این کار را انجام نده، سریع توجه او را به چیز دیگری معطوف می کنم، مثلاً به او می گویم می آیی فلان بازی را که دوست داری انجام بدهیم، او هم در اغلب اوقات سریع دست از کار بدش می کشد و می آید سراغ من تا بازی کنیم.

در صورتیکه اگر بهش بگویم اون کار را نکن معمولاً لج می کند و بیشتر و بیشتر اون کار را تکرار می کند .
یک نکته مهم دیگر در بحث ارتباط با بچه ها این است که ما باید اعتماد آن ها را جلب کنیم و برای این کار باید با آن ها دوست باشیم و با آن ها بازی کینم، وقتی آن ها با ما دوست باشند حرف هایمان را هم بهتر گوش می کنند.

پس اگر بخواهم تا این جا خلاصه کنم اینطوری می شود:
1- اعتماد ایجاد کنید.
2-رفتارهای خوب و درست را تشویق و تقویت کنید.
3-اگر رفتار اشتباهی رخ داد، انرژی را به مسیر دیگری هدایت کنید.

یک نکته دیگه که در کتاب به آن اشاره شده است این است که والدینی که برای فرزندانشان هدف رفتاری تعیین می کنند معمولاً رفتارهای مناسبتری هم از طرف بچه ها دریافت می کنند. مثلاٌ مرتب کردن اتاق یا انجام تکالیف.

وقتی ما هدفی را برای فرزندانمان تعیین می کنیم باید کوچکترین قدمی که فرزندانمان در رابطه با اون هدف بر می دارد را تشویق کنیم تا فرزندمان انگیزه اش بالاتر رفته و اون کار را کامل انجام بدهد.

یک نکته دیگر که در کتاب بهش اشاره شده این است که وقتی فرزند ما کاری را انجام می دهد ما چهار نوع واکنش می توانیم داشته باشیم.

1- هیچ واکنشی: اغلب والدین متاسفانه وقتی فرزندانشان کارهای درستی انجام می دهند هیچ واکنشی نشان نمی دهند و سکوت می کنند. که نباید اینطور باشد و صحیح این است که ما رفتار های مطلوب را همیشه تشویق و تمجید می کنیم .

2- واکنش منفی: باز هم متاسفانه خیلی از والدین در مقابل رفتار های نا مطلوب بچه ها واکنش منفی نشان می دهند که باز هم نباید اینطوری باشد و صحیح این است که یا آن رفتار نامطلوب را نادیده بگیریم یا هدایت مجدد کنیم.

3- هدایت مجدد: که متاسفانه این نوع واکنش کمتر از طرف والدین انجام می شود در صورتی که هدایت مجدد بهترین روش برخورد با رفتار نامطلوب است.
هدایت مجدد اینطور است که وقتی ما رفتار نا مطلوب را از طرف فرزندمان دیدیم باید آن رفتار نا مطلوب را نادیده گرفته و به سرعت توجه او را به کار یا جایی دیگر معطوف کنیم .
هدایت مجدد بهترین راه برخورد مناسب با رفتار نا مناسب و عملکرد نامطلوب است.

4- واکنش مثبت: این است که وقتی فرزند ما کاری مطلوب را انجام می دهد باید سریع آن کار خوب و مطلوب را تشویق و تقویت کنیم.

برای بچه ها جایزه، تحسین، بغل کردن،تلویزیون تماشا کردن یا اجازه انجام کاری که بچه دوست دارد می تواند تقویت خوبی باشد. من این مطلب را به طور کامل در کتاب شاه کلید موفقیت فرزندان توضیح داده ام.

بنابراین وقتی کار خوب با واکنش مثبت مواجه شود بطور طبیعی تکرار می شود.

خب حالا یک مقدار فکر کنید ببینید شما اغلب، کدامیک از چهار واکنش گفته شده را انجام می دهید؟

آن را بنویسید و اگر نیاز بود خود را اصلاح کنید و تا می توانید از هدایت مجدد و واکنش مثبت استفاده کنید.
یک نکته مهم دیگر که در کتاب به آن اشاره شده است این است که عملکرد بهتر بچه ها را هر چند هم کوچک باید دید و تشویق کرد اینطوری او به سمت رفتارهای خوب هدایت می شود.

پس اگر ما بتوانیم عادت کنیم که کارهای مثبت فرزندانمان را ببینیم و آن ها را با واکنش مثبت پاسخ دهیم دستاورد بزرگی را بدست آورده ایم.

و این در حالی است که متاسفانه بسیاری از والدین برعکس عمل می کنند یعنی کارهای خوب را نادیده می گیرند و بر عکس سریع به کارهای اشتباه واکنش منفی نشان می دهند.

پس چه خوب است که عادت کنیم و به جای دیدن رفتار های اشتباه، رفتارهای مثبت را دیده و تشویق وتمجید کنیم.
پس اگر بخواهم واکنش مثبت را خلاصه کنم اینگونه می شود:

1- فوری کارهای خوب فرزندتان را تمجید کنید.

2- آنچه درست یا تا حدودی درست انجام داده اند را تشویق کنید.
3- احساسات مثبت خود را درباره ی آنچه انجام داده اند ابراز کنید.
4- برای ادامه و تکرار کار خوب، آنان را تشویق کنید.

کار خوب را می شود با یک “احسنت” ، “بارک الله” یا ” آفرین ” تشویق کرد. و این یعنی واکنش مثبت.

والدین عزیز از چهار واکنش که نام بردم واکنش اول و دوم یعنی عدم واکنش و واکنش منفی را هر چقدر کمتر استفاده کنیم بهتر است و از واکنش سوم و چهارم یعنی هدایت مجدد و واکنش مثبت هر چقدر بیشتر استفاده کنیم بهتر است.

پس هر چه بیشتر از هدایت مجدد و مخصوصاً واکنش مثبت استفاده کنید رفتار های بهتری با فرزندانتان خواهید داشت، رابطه

تون مثبت تر و مطمئن تر و حرف شنوی آن ها از شما بیشتر خواهد شد .
پس یک فرمول: به رفتار بد توجه نکنید و او را به سمت دیگری هدایت کنید بعد تا یک رفتار درست انجام داد بلافاصله تشویقش کنید.

یک نکته بسیار بسیار مهم اینست که ما همیشه با واکنش در مقابل رفتار فرزندانمان در حال تقویت چیزی هستیم، حتی وقتی به آن ها توجه نمی کنیم، باز هم روی عملکردشان تاثیر می گذاریم.

وقتی ما از واکنش مثبت برای تشویق رفتار مطلوب فرزندمان استفاده می کنیم تازه این شروع کار است و باید راهی پیدا کنیم تا بتوانیم انگیزه درونی در وی برای ادامه و تکرار آن رفتار ایجاد کنیم.

باید از آن ها بپرسید که چطور می توانید ازشون تقدیر و تشکر کنید. و آن چیزی را که دوست دارند بعنوان تشویق بکار ببرید. و برای این کار باید از آن ها سؤال کنیم که چه چیزی را دوست دارند.

“یعنی باید از خودشون سوال کنیم که چه چیزی بهشون انگیزه میده؟”
مثالی برای روشنتر شدن مطلب:
فرض کن در محیط کار، از عملکرد یکی از کارمندات خوشت اومده و میگی:

” به دلیل روابط قابل تقدیرت با مشتری ها می خوام مسئولیت سنگین تری بهت بدم.”

ولی اون آدم یکی از اعضای خانواده اش بیمار است و پول لازم دارد.

و ممکنه به یه نفر دیگه که به شیوه ی نهنگ کار کرده ، بگی : “از کارت خوشم اومد ، یه پاداش حسابی برات در نظر دارم.” اما این آدم پول نیاز نداره و به خودش میگه: دلم میخواد مسئولیت بالاتری داشته باشم. پس تو چکار کردی؟ به کسی که مسئولیت می خواست پول دادی به اونی که پول می خواست ، مسئولیت دادی.”

هرگز تصور نکنید که می دانید چه چیز باعث انگیزش آدم ها می شود.

یک نکته مهم دیگر: مخصوصاً اگر تا حالا بیشتر از عدم واکنش و واکنش منفی استفاده می کرده اید باید برای انجام واکنش مثبت صداقت داشته باشید.

این روش را برای آن ها(فرزندانتان) توضیح دهید و بگویید که قصد دارید تغییر کنید و می خواهید از حالا به بعد بیشتر از واکنش مثبت استفاده کنید اینگونه صداقت شما بیشتر عیان می شود.

بنابراین، کلید رابطه خوب با فرزندان یا همسر تقویت مثبت است، تمرکز بر مثبت نه تنها انگیزه رفتار مطلوب را ایجاد می کند، بلکه محیطی امن به وجود می آورد که برای موفقیت در تربیت فرزندان ضروری است.

من در اینجا قسمتی از متن کتاب را می آورم تا مطلب را بهتر درک کنید:
بی خیال شدن یعنی برای کارهای بد دیگران انرژی مصرف نکنیم.

ما اغلب برای گیر انداختن دیگران خیلی انرژی مصرف می کنیم، انگار همه ی مردم زندانی هایی هستن که دارن از دیوار زندان بالا میرن! قانون ما اینه که وقتی نهنگ خرابکاری کرد، توجه نکنیم و به سمت دیگه ای هدایتش کنیم.

بعد تا یک حرکت درست انجام داد، تشویقش می کنیم!
جوی گفت:” درست بر عکس رفتار مردم، نه؟ می دونم چرا این روش توجه می خواد.
زمان بندی هم مهمه. برای تشویق رفتار مثبت، به خصوص در مورد بچه ها، باید حواس آدم جمع باشه.پیشنهادی برای یه مادر نداری؟”

دیو جواب داد: “برای مامان نه، ولی برای بابا چرا. من قبل از اینکه خدا دو قلوها رو بهم بده، می خواستم بدونم شیوه ی نهنگ روی تربیت اونا چه تاثیری داره. اول من و زنم به رفتار بقیه ی پدر ها و مادرها نگاه می کردیم . همه وقتی اوضاع خوب بود، آروم بودن. در مورد نوزاد یعنی گریه نکنه، در مورد نوپا یعنی کار بد نکنه ، در مورد نوجوون یعنی شر درست نکنه. تا وقتی نوزاد گریه نکنه، نوپا کارهای بد نکنه و نوجوون دردسر درست نکنه و نمره ی بد نگیره، تعلیم و تربیت تعطیله.

ولی ما، من و هلن، تصمیم گرفتیم فعال تر باشیم.وقتی دوقلوها نوزاد بودن،هر وقت خوشحال بودن باهاشون بازی می کردیم. وقتی گریه نمی کردن بغلشون می کردیم.

بزرگ تر که شدن، بیشتر دقت می کردیم. اگه حواست جمع باشه، راحت می فهمی که بچه چه موقع خسته و ناراحته.
وقتی دعوا می کنه یا از چیزی می ترسه این طوری می شه.

اگر حواسمون باشه، قبل از اینکه کج خلقی کنه می توانیم هدایت مجدد کنیم. به عنوان مثال، یه چیزی بدیم بخوره، فیلم ویدویی بذاریم نگاه کنه یا ببریمش پارک. مطلوب اینه که با رفتار مثبت نتیجه ی مثبت بگیریم. منتظر مشکل نباشیم و طوری هدایت مجدد کنیم که خوب رفتار کنن.

بچه ها که بزرگ تر شدن، ما در جهت اونچه میخواستیم فعال تر عمل کردیم.

برای اونا هدف هایی مثل کمک در منزل، خوب درس خواندن در مدرسه ، تمیز کردن اتاق شخصی و خوش رفتاری با دیگران تعیین کردیم. حسابی اونارو تحت نظر داشتیم و به محض اینکه کار خوبی می کردن، ازشون تعریف می کردیم. اگه کار بدی می کردن، زیاد وقت تلف نمی کردیم و در عوض اونارو به سمت اهداف تعیین شده هدایت می کردیم .

بچه های ما حالا فهمیدن که هر وقت کارشون رو مسئوولانه انجام بدن، اتفاق های خوب می افته.
گاهی می شنویم که دوستان ما بچه های خودشون را با هم مقایسه می کنن و میگن: سالی همه ی کارهاش خوبه ولی بتسی هیچ کاری رو درست انجام نمیده.کاش اون هم مثل خواهرش بود .

اگر به رفتار این پدر و مادر دقت کنیم، حتی اگر خیلی هم باهوش نباشیم، می فهمیم که چه اتفاقی افتاده.
سالی رو به شیوه ی نهنگ(یعنی واکنش مثبت) بزرگ کردن و بتسی با روش گیر انداختن تربیت می شده.

وقتی به اونا می گیم که با بتسی هم تقویت مثبت رو در پیش بگیرن،جواب میدن بتسی که هیچ وقت کار جالبی انجام نمیده.این پدر و مادر درتله ی تصورات خودشون افتادن.

تنها راه اینه که دنبال کارهای یه کم بهتر بچه شون باشن یعنی اگه اتاقش امروز یه ذره مرتب تر از دیروز بود، به شیوه ی نهنگ با اون برخورد بشه.باید پیشرفتش رو به شدت تشویق کنن.

متاسفانه وقتی بچه ها اصلاح می شن، اغلب یاد می گیرن که تنها راه جلب توجه پدر و مادر، در مقایسه با بچه ی خوب خونه، اینه که کاری بکنن.

تا با همه ی بچه ها به شیوه ی نهنگ(یعنی واکنش مثبت) رفتار نکنین، تعادل برقرار نمی شه.
هدایت مجدد و شیوه ی نهنگ کلید های اصلاح رفتارهای نادرسته. بعد اگر جستجوی رفتار صحیح ادامه پیدا کنه، این برنامه همیشگی می شه و خونواده ای خوشبخت به وجود میاره .

جوی گفت: “ارزش امتحان کردن رو داره”.

دیو ادامه داد: انسان ها به طور ذاتی دوست دارن دیگران تاییدشون کنن. وقتی مدام کارهای مثبت بچه ها یا کارمند ها رو بیشتر ببینیم، بهترین واکنش رو نشون داده ایم. بعد از مدتی همه از این جو مثبت لذت خواهند برد. اینکه موفق باشی و تحسین هم بشی، خیلی جالبه.

و نهایتا باز هم از شما می خواهم که اگر توانستید کتاب را تهیه کنید و آن را به صورت کامل بخوانید.شک نکنید که یکی از بهترین کتابهایی است که می تواند به شدت برای ایجاد روابط مثبت چه با فرزندان ، چه با همسر ، محیط کار یا دوستان به شما کمک کند.

کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به مجموعه فرزند برتر می باشد.